Hier werd in Den Haag de contrarevolutie voorbereid en uitgevoerd

Hallo bloglezers,

Afgelopen zomer ben ik in juli 2014 vanuit Rotterdam een dagje uit naar Den Haag geweest. Daar blogde ik al eerder over op 5 oktober 2014 onder de titel Zomervakantie in Rotterdam. Daar in Den Haag maakte ik de 3 hier onder staande foto's: op foto 1 de Koninklijke Stallen gelegen achter het paleis Noordeinde (let op de vergulde paardekop in die halfronde timpaan), op foto 2 het Malieveld gelegen recht tegenover het NS-station Den Haag Centraal, en op foto 3 het paleis Noordeinde. Wilt u de foto's vergroot bekijken, klik er dan op om ze beter te bestuderen.

In november 1918 heerste er een nerveuze spanning in Rotterdam en Den Haag. De Grote Wereldoorlog voorbij de Nederlandse grenzen begon een opvallende wending te nemen: de Geallieerden - die overigens bij wijze van spreken op hun laatste tandvlees liepen - wisten eindelijk de eeuwige patstelling in de modderige loopgraven te doorbreken en de Duitsers terug te drijven. De 4 jaar durende slijtageslag begon zijn einde te naderen. De Duitsers besloten daarom, voordat de definitieve ondergang werkelijkheid werd, zich over te geven. Dat leidde tot de capitulatie in de bekende spoorwegwagon bij Compiegne op 11 november 1918. Daarover heb ik geblogd op 7 november 2012 onder de titel Dodenherdenking in november. Onderwijl vluchtte de Duitse Keizer ineens naar Nederland. Dat was een verrassende gebeurtenis, vergelijkbaar met een donderslag bij heldere hemel. Maar in werkelijkheid was dat vertrek al lang in het geheim voorbereid door generaal van Heutz. Jazeker, dat was inderdaad de voormalige gouverneur-generaal in Nederlandsch Indie die in Coevorden was geboren. Over hem had ik ook eerder geblogd, namelijk op 14 juni 2014 onder de titel Enkele maanden geleden: dag naar Coevorden.

Als indirect gevolg van de Grote Wereldoorlog was ook in het neutrale Nederland de situatie onaangenaam geworden. De economie had een paar flinke deuken opgelopen, de werkloosheid was gestegen, de armoede toegenomen, en er was een krakkemikkig distributiesysteem ingevoerd. Werkloze arbeiders en gemobiliseerde soldaten roerden zich. Er leek een revolutionair tij over Europa te spoelen - dat in de woorden van de leider van de SDAP Pieter Jelles Troelstra - geen halt leek te houden bij Zevenaar aan de Duitse grens. Het was duidelijk een rode week in Nederland. Pieter Jelles Troelstra hield revolutionaire toespraken in de Tweede Kamer. Dat zorgde voor grote schrik onder de politici van de confessionele partijen (de ARP, de CHU, en de KVP, die in 1980 zijn opgegaan in het CDA). Zij lieten antirevolutionaire pamfletten drukken en verspreiden. Daarnaast preekten en waarschuwden dominees en pastoors tegen de gevaren van uit de hand lopende revoluties en tegen het goddeloze communisme onder verwijzing naar de totaal uit de hand gelopen revolutie gevolgd door de bloedige burgeroorlog in Rusland onder Lenin en Trotski. Daar schreef ik al eerder iets over op mijn blog op 5 januari 2014 met als titel Bekende Russische stad in het nieuws.
Er waren ook conservatieve krachten binnen het Nederlandse leger. Zij besloten om tot actie over te gaan. Daarvoor werden soldaten ingezet, die - heel opvallend - over het algemeen afkomstig waren van het platteland; zij waren over het algemeen veel gezagsgetrouwer dan stedelijke dienstplichtige militairen, en ze waren trouw aan volk en vaderland en aan de koninklijke Oranje-familie. Dit in tegenstelling tot de soldaten die afkomstig waren uit de steden; die waren over het algemeen bevattelijk voor de socialistische of zelfs communistische ideologie. Daarnaast hadden de soldaten van het platteland ook ervaring in de omgang met paarden! Dat was een cruciaal aspect bij dit contrarevolutionaire complot! Zij werden in het geheim getraind en ge-oefend in het uitspannen van de paarden voor de koets en het trekken van diezelfde koets. Dat gebeurde in de Koninklijke Stallen die u op foto 1 ziet. Op 18 november 1918 hield Wilhelmina samen met haar dochter Juliana een rijtoer door de stad Den Haag. Bij het Malieveld (te zien op foto 2) aangekomen drong (zogenaamd) het volk (?) op, spande spontaan (?) de paarden uit en trok de koets verder, helemaal naar paleis Noordeinde (te zien op foto 3). Kortom: een grote Oranje-demonstratie. Maar - zoals u wel zult hebben begrepen - was het helemaal niet spontaan, maar zorgvuldig geregisseerd en was het uitspannen van de paarden al van te voren ge-oefend door de militaire vrijwilligers in de Koninklijke Stallen, gelegen achter Paleis Noordeinde! Zo werd de contrarevolutie voorbereid en uitgevoerd in die rode week gedurende november 1918.
Daarna verliep de revolutie en vertrok Troelstra volledig overspannen naar huis.

Ik heb hierover al 3 jaar geleden geblogd, namelijk op 13 januari 2011, onder de titel: Leestip over de revolutie die niet doorging. Daar vermeldde ik ook de volgende zeer informatieve boeken over die mislukte revolutiepoging in Nederland.  Dit zijn de titelgegevens:

Scheffer, H.J.
November 1918 : journaal van een revolutie die niet doorging / H.J. Scheffer . - Amsterdam : De Arbeiderspers , 1968 . - 312 p.

Wijne, J.S.
De Vergissing van Troelstra / Johan S. Wijne . - Hilversum : Verloren , 1999 . - 88 p. : ill. ; 17 x 20 cm. - (Verloren Verleden ; dl. 8) . - ISBN 90-6550-449-4

Waarom Nederland buiten de Grote Wereldoorlog bleef

Hallo ge-interesseerde bloglezers,

In de Eerste Wereldoorlog bleef Nederland neutraal. Dat had echter niets te maken met het feit dat wij in augustus 1914 zo snel ons leger hadden gemobiliseerd en gevechtsklaar langs onze grenzen hadden staan. Hoe de Fransen en Britten de kracht van ons leger be-oordeelden, weet ik niet precies, maar een hoge pet hadden ze niet op van onze gevechtskracht. En ook het Duitse leger schatte onze gevechtskracht bepaald niet hoog in. Zij beschouwden ons leger eerder als een clubje slecht getrainde en ge-oefende padvinders, gecommandeerd en geleid door een stelletje wereldvreemd theoretische bureauridders. Waarom liet het Duitse leger - ondanks het Von Schlieffen-plan - ons land dan toch links liggen in augustus 1914? Dat had alles te maken met de Nieuwe Hollandse Waterlinie.

Om een indruk van de forten van de Waterlinie te krijgen, heb ik hier een paar foto's geplaatst. Op foto 1 ziet u het Fort aan de Nieuwe Steeg, zuidelijk van het stadje Asperen. Nu is het rijkelijk begroeid met bomen, maar in de 19-e eeuw waren die bulten kaal en al van verre als fort te herkennen. Hoogstens waren ze begroeid met ondoordringbare doornstruiken. Voor een eventuele vijand waren ze erg lastig te benaderen, omdat niet alleen het omringende land kaal was gemaakt zodat de bemanning van het fort een vrij schootsveld had, maar ook omdat het voorliggende land tot kilometers ver in de omtrek onder water was gezet. Op foto 2 ziet u het fort Vuren, oostelijk van Gorinchem. Dat fort bestaat uit een toren met daarin geschutspoorten voor de kanonnen, omringd door vestingwallen en bastions. Wat de hele situatie bij dit fort echter belachelijk maakt, is de contrescarp om de toren heen. U kunt duidelijk de gang zien tussen torenfort en contrescarp. Die contrescarp was in later jaren om de toren heen aangelegd en bedoeld om bij een artilleriebeschieting granaten en kogels op te vangen. Eventuele kanonnen moesten dus elders op het terrein van het fort worden opgesteld. In de toren zelf konden ze niet meer staan omdat de contrescarp in de weg stond. Tegenwoordig zit er in de toren zelf een restaurant met een terras er voor. Beide foto's heb ik gemaakt in juni 2004, toen ik samen met mijn vriend Hugo uit Groningen op vakantie in Rotterdam was en vandaar uit diverse dagtochten in en rond Rotterdam maakten.


Die Waterlinie beschouwde de Duitse legertop als een formidabele, niet te nemen hindernis. Bovenal: bij een aanval op Nederland naast Belgie en Luxemburg - zou daar ook een frontsector ontstaan die veel Duitse troepen zou binden. En Duitsland had alle soldaten hard nodig aan het Westfront voor alleen al de aanval via Belgie en Luxemburg op Frankrijk, en aan het Oostfront voor de verdediging tegen Rusland. Nog een extra frontsector in het westen of elders kon het Duitse leger daarom er niet bij hebben. Dat zou veel te veel soldaten hebben gebonden.
Dat er met die Nederlandse soldaat toch beslist niet gespot kon worden, bleek 26 jaar later, toen de Duitsers op 10 mei 1940 wel via Nederland aanvielen. Die strijd duurde 5 dagen, terwijl Goering in zijn meest optimistische bui had gedacht aan 1 dag genoeg te hebben, en terwijl de Duitse legertop een meer realistische schatting had gemaakt dat voor de strijd in Nederland minstens 3 dagen nodig zouden zijn. Het werden 5 dagen. Dat was een heel verschil met de strijd van het Duitse leger tegen Denemarken op 9 april 1940. Die strijd duurde maar 6 uur! Toen gaf Denemarken zich al gewonnen!

De plannen voor de Nieuwe Hollandse Waterlinie werden al gemaakt aan het eind van de Franse tijd, zeg maar rond 1810. Direct na de Franse tijd in 1815 begon de bouw van de forten vanaf Muiden in het noorden tot aan Gorinchem en slot Loevestein in het zuiden. Maar gedurende de jaren 1860-1880 moesten de forten weer worden aangepast vanwege de nieuw ontwikkelde kanonnen en pantserdoorborende granaten. In later jaren is er nog vaak geknutseld aan de forten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie om ze bij-de-tijd te houden.
Wat was voor de Duitse legertop in 1914 nou het echte probleem van die Waterlinie? Dat was het feit dat velden en weilanden voor de linie onder water konden worden gezet. En dan niet gelijk metersdiep zodat je alsnog simpel met een boot er overheen zou kunnen varen, maar circa 30 centimeter diep. Nu denkt u zeker: daar kun je toch makkelijk doorheen waden? Vergeet de sloten niet! Die zie je niet direct onder het wateroppervlak. En met wat prikkeldraadversperringen konden er vlak onder het wateroppervlak nog meer hindernissen worden gelegd voor een oprukkende vijand.
Geen wonder dat de Duitse legertop die Waterlinie als een onneembare hindernis zag en daarom Nederland liever links lieten liggen. En dat was ook de reden dat in mei 1940 de hele aanvalsstrategie van de Duitsers gericht was op het omtrekken van de Waterlinie. Weliswaar werd er een grootschalige aanval uitgevoerd op de Grebbelinie (die oostelijk van de Waterlinie lag), maar die was bedoeld om soldaten van het Nederlandse leger te binden, zodat die niet in Noord-Brabant zouden worden ingezet, waar de hoofdaanval van de Duitsers plaatsvond. Want daar rukte een groot tankleger op vanaf de grenzen naar Moerdijk, waar de Moerdijkbrug over het Hollands Diep al vanaf de eerste oorlogsdag door Duitse parachutisten was veroverd, evenals de brug over de Oude Maas bij Dordrecht. Zo kon dat Duitse tankleger in mei 1940 snel doorstoten tot in Rotterdam-Zuid. Alleen waren de Maasbruggen in Rotterdam niet in Duitse handen, zodat dat Duitse tankleger niet verder kon oprukken naar het regeringscentrum in Den Haag. Kortom: Rotterdam was voor de Duitsers in mei 1940 een brug te ver. Vandaar dat de Duitse legertop ter plekke de beslissing forceerde met een bombardement op de Rotterdamse binnenstad om het Nederlandse leger tot overgave te dwingen.

Op foto 3 ziet u het fort Ruigenhoeksedijk aan de noordkant van de stad Utrecht. Het is een van de circa 10 forten die als een halve ring oostelijk rond Utrecht liggen. Op de foto ziet u de hoofdingang van het fort, zeg maar de achterkant. Aan de voorkant werd de eventuele vijand verwacht. Deze foto heb ik in mei 2011 gemaakt, toen ik een dag naar Utrecht ben geweest.


Inderdaad, de Hollandse Waterlinie is nooit in een daadwerkelijke oorlog gebruikt geweest. Maar het feit alleen al dat ie er was, hield de Duitse vijand in augustus 1914 al buiten Nederland. Daarom is het zo gek dat de Hollandse Waterlinie - die loopt van Muiden naar Gorinchem - nog steeds niet op de UNESCO-werelderfgoedlijst staat, terwijl de Stelling Amsterdam er sinds 1996 wel op staat. De Stelling Amsterdam is een ring van forten rond Amsterdam die vanaf circa 1880 werd aangelegd ter verdediging van de hoofdstad van Nederland. Maar iedereen weet dat Amsterdam alleen maar een symbolische hoofdstad is en niet de zetel van de Nederlandse regering is. Dat was en is nog steeds Den Haag. En daar was in mei 1940 alle aanvalskracht van de Duitsers op gericht. Niet op Amsterdam. De hele Stelling Amsterdam was dus pure geldverspilling.
Er was nog een reden waarom de Duitse legertop in 1914 Nederland links liet liggen: het kon mooi dienen voor rugdekking tegen aanvallen van de Britten. En voor de Britten was de neutraliteit van Nederland om een andere reden een zegen: zo beschikte de Duitse Kriegsmarine niet over havens die akelig dicht bij de Britse kustgebieden lagen, vanwaaruit de Duitse marineschepen of U-boote de Britse kust of vloot konden bedreigen.
En er was zelfs nog een derde reden: zo hoopte Duitsland via Nederland aan voedselvoorraden te kunnen komen. In de loop van de oorlog werd er inderdaad vanuit Nederland veel voedsel naar Duitsland gesmokkeld. Daardoor zijn de handelslui in Nederland stinkend rijk geworden. En daarom had Nederland na afloop van de Grote Wereldoorlog geen beste naam: Nederland had dik verdiend aan de hele oorlog.

Daar slaat de schotel uit 1919 op foto 4 op. Daarop ziet u een smokkelaar met een zak over zijn schouder op het punt de grens over te gaan, en een OW-er (= Oorlogs Winstmaker) die al dik verdiend had aan geheime leveringen van goederen naar Duitsland. Die foto heb ik in september 2013 in het Belastingmuseum in Rotterdam gemaakt. Daar heb ik over verteld in mijn blogbericht van 20 oktober 2013, getiteld: Kort weekje in Rotterdam in september 2013.

Leestip : Van het Westelijk Front geen Nieuws, van E.M. Remarque

Hallo ge-interesseerde bloglezers,

Als jullie de vorige 2 blogberichten hebben gelezen, dan zullen jullie wel begrijpen waarom ik dit boek als leestip aanbeveel: Van het Westelijk Front geen Nieuws, van Erich Maria Remarque (1898-1970), uit 1929.

Op de foto ziet u twee boeken. Het linker boek met de zwart-witplaat met het treurige regenachtige niemandsland met de gestrande tank in de modder op de omslag is de Nederlandse vertaling van Remarque's zeer bekende anti-oorlogroman. Het gaat over de ervaringen van frontsoldaten aan het Westelijk front gedurende de Eerste Wereldoorlog. U begrijpt het al: geen vrolijke lectuur. Gezien het feit dat 100 jaar geleden de Eerste Wereldoorlog begonnen is, kan het geen kwaad om dat boek weer onder de aandacht te brengen. Dit boek is in 1930 voor de eerste keer verfilmd. In 1979 is de roman voor de tweede keer verfilmd, deze keer in kleur. De Nazi's ageerden heftig tegen de roman en de film, omdat ze vonden dat de Duitse frontsoldaat in het boek en in de film niet als dappere helden werden neergezet. Dat klopt. Ze deden alleen hun plicht aan het front als dienstplichtige soldaten en voor de rest lieten ze braaf alles over zich heen komen, inclusief trommelvuur, voor zover sommige frontsoldaten die vers van de trainingen in de kazernes kwamen, dat konden doorstaan.

Het rechter boek - met de foto uit de film van 1979 op de omslag -  is een trilogie. Natuurlijk is de eerste roman weer Van het Westelijk Front geen Nieuws. Daarin loopt het overigens goed af met de hoofdpersoon: hij sneuvelt alsnog op de laatste dag van de oorlog. Klinkt dit deprimerend tragisch? Vlak voor de vrede begint, alsnog sneuvelen?

Dan moet u beslist het 2-e deel lezen: De weg terug. Daarin gebeurt er iets ergs: het wordt vrede. Klinkt dit als een aanstootgevende grap? Neen. De soldaten die de oorlog hebben overleefd, moeten weer terug naar huis, waar ze moeten terugschakelen naar de brave, saaie burgersamenleving. Dat kunnen ze vaak niet. En hun verhaal over hoe het werkelijk was aan het front, konden ze ook niet kwijt. En met hun trauma's konden ze ook nergens terecht. Bovendien was het Deutsche Vaterland waarvoor zij hadden gevochten ten ondergegaan en vervangen door de door niemand gewenste Weimarrepublik. Verder waren er - in deze roman - een aantal soldaten die na de oorlog een herkansing kregen om hun middelbare schoolexamen alsnog af te leggen. De directeur van de school verwelkomt de helden met een grootse toespraak en wil een moment van stilte inlassen om de gesneuvelde helden te eren. Dan wordt een van de veteranen heel kwaad en bijt de schooldirecteur toe hoe een van die helden werkelijk gesneuveld was: na uit de loopgraaf te zijn geklauterd was die soldaat gelijk al getroffen door mitrailleurkogels en in het prikkeldraad gevallen waar hij vervolgens uren lag te kermen van de pijn terwijl hij zijn darmen in zijn opengereten buik terug probeert te duwen, voor hij stierf. Niks geen heldendom, dus.
En zo gaat het in die roman maar door met brave burgers die niet weten hoe het er aan het front en in de loopgraven aan toe was gegaan, maar wel klaarstonden met hun gemakkelijke oordeel en de veteranen die er maar het zwijgen toe doen, omdat ze toch niet worden geloofd. De hoofdpersoon keert na enkele jaren terug naar zijn vroegere frontsector in Noord-Frankrijk en krijgt gelijk zijn oude reflexen terug: Hij luistert of er weer granaten komen aangieren, hij laat zich op de grond vallen en kruipt in tijgersluipgang rond over het na-oorlogse, begroeide niemandsland.

Het derde deel - Drie Kameraden - gaat over 3 veteranen die bevriend zijn en hun leven na de oorlog weer proberen op te pakken. Voor zover hen dat lukt in de toenmalige nihilistische sfeer en ze niet ten onder gaan in de economische crisis die in november 1929 uitbrak op Wall Street, of door de machtsovername van de Nazi's in 1933. Deze roman heb ik echter niet gelezen. Ik vond deel 2 er al voldoende inhakken.

Deel 2 is tegenwoordig weer actueel, gezien onze eigen veteranen die in de afgelopen jaren in diverse oorlogen in Afghanistan en Irak hebben gediend. Ik weet het niet zeker, maar ik vermoed dat ze daar geen vredesmissies hebben uitgevoerd, maar vechtmissies. Dat klopte dus niet met de pacifistische mededelingen over vredesmissies van het ministerie van Defensie. Dat is wel vaker gebeurd. Ook met de UNIFIL-vredesmissie in Libanon rond 1978-1985. Het werd gepresenteerd als een vredesmissie en een vakantie voor de jongens, maar jaren later is gebleken dat het er toch minder vreedzaam aan toe gegaan was en dat er wel degelijk doden bij zijn gevallen. Daardoor waren in later jaren na hun terugkeer een aantal veteranen doorgedraaid. En laat ik het al helemaal niet hebben over onze vredesmissie in Srebrenica (weer op de Balkan!)  in 1995. Daarin hebben de wereldvreemd-idealistische Nederlandse politici - ondanks dringende waarschuwingen van generaals van de Nederlandse legertop - toch hun zin doorgedreven en Nederlandse blauwhelmen heen gestuurd. Geen wonder dat die vredesmissie in oorlogstijd gruwelijk is mislukt. Het was bedoeld als een vredesmissie, maar die vond plaats in een oorlogsgebied tussen aggressieve bevolkingen die helemaal geen vrede wilden, maar een overwinning, bevochten op het slagveld. En de door de politici bedrogen VN-veteranen moeten het na afloop maar weer zelf uitzoeken.

Meer Eerste Wereldoorlog : Van het Westelijk Front veel nieuws

Hallo Blogvolgers,

In mijn vorige blogbericht vertelde ik het een en ander over de oorzaak van de Eerste Wereldoorlog: de aanslag in Serajevo op 28 juni 1914 op aartshertog Franz Ferdinand von Habsburg. Die is op de afgelopen 28 juni 2014 herdacht in Serajevo. Toen zag ik op die dag in het tv-journaal een voor mij bekende plek terug die in de afgelopen 20 jaar erg veranderd is, vooral in de eerste helft van de jaren 90. Kijk maar naar de foto's in mijn vorige blogbericht van 22 juni 2014, hier direct onder. Die herdenking heeft deze keer wel uitgebreid het wereldnieuws gehaald. Een heel verschil, want in vorige jaren kreeg deze aanslag nooit ook maar enige aandacht. En nog iets: ik heb die datum van 28 juni 1914 nooit hoeven leren met de geschiedenisles; niet op de Lagere school, en ook niet op de Mavo. Dit in tegenstelling tot wat de NOS-nieuwslezer beweerde.

Aanvankelijk leek het indertijd na de moordaanslag op 28 juni 1914 in Serajevo een zoveelste Balkancrisis te worden. Daarom gingen velen in de maand juli op vakantie. Het was die zomer prachtig vakantieweer. Ondertussen zocht Oostenrijk steun bij Duitsland voor acties tegen Servie. Maar pas op 28 juli - precies een maand later - ondernam Oostenrijk daadwerkelijk stappen tegen Servie. Er werd een ultimatum naar de Servische regering in Belgrado gestuurd met een eisenpakket waarin Oostenrijk eiste dat het zelf onderzoek in Servie wilde doen naar de moordenaars in Belgrado. Dat was behoorlijk ingrijpend. Dat hadden de Serven liever zelf willen doen. Maar Oostenrijk had geen vertrouwen in de onpartijdigheid van de Servische politie en wilde dus eigen rechercheurs naar Belgrado sturen. De Servische regering gaf op alle andere eisen toe, maar op die ene eis niet, al wilde de Servische regering daarover wel onderhandelen met Oostenrijk. Toen dat antwoord in Wenen binnenkwam, besloot Oostenrijk op grond van die ene afgewezen eis de oorlog aan Servie te verklaren. Een troonopvolger hoor je niet straffeloos te vermoorden.

Maar ...

Toen kwam Rusland in actie en schoot zijn Servische bondgenoot te hulp. Het Russische leger werd gemobiliseerd. Duitsland zegde alle steun aan Oostenrijk toe, waarna Oostenrijk ook zijn leger begon te mobiliseren. In Rusland en Oostenrijk betekende mobilisatie nog lang geen oorlog. Maar voor Duitsland lag dat anders. In 1893 hadden Rusland en Frankrijk een militair pact gesloten, volgens de afspraak dat als een van de twee werd aangevallen door een derde macht, dat de ander de aangevallene te hulp zou komen. Als u op de hier boven staande kaart van het Europa van 1914 kijkt, ziet u welk land tussen Frankrijk en Rusland in ligt en dus bedreigd werd met een tweefrontenoorlog. Dat militaire pact was de reden dat de Duitse legertop een verdedigingsplan uitdokterde op basis van dit principe: de aanval is de beste verdediging. Dat was het veelbesproken Von Schlieffenplan. En volgens dat plan betekende mobilisatie wel degelijk gelijk oorlog. De basis werd gevormd door het spoorboekje dat bij het Von Schieffenplan hoorde. Daarbij moest het Duitse leger eerst zo snel mogelijk per trein naar Aken en andere strategische plaatsen langs de Franse en vooral Belgische grens worden vervoerd en vandaar oprukken via Belgie naar Frankrijk en dat land zo snel mogelijk verslaan om daarna alle krachten per trein naar het oostfront te brengen en Rusland verslaan. Een Blitzkrieg in 1914, dus. Als dat alles dus niet snel genoeg gebeurde, dreigde Duitsland te worden vermorzeld tussen de Franse en Russische legers.
Daarnaast moest - om Frankrijk aan te vallen - het Duitse leger de Franse verdedigingsgordel langs de Frans-Duitse grens vermijden omdat die natuurlijk zeer sterk werd verdedigd. En daarvoor moest Belgie worden aangevallen en moest dus de Belgische neutraliteit worden geschonden. En daarmee werd Groot-Brittannie in de Grote Wereldoorlog betrokken, want die had - samen met Frankrijk en Pruissen (voorganger van het latere Duitse Reich) in 1839 de Belgische neutraliteit gegarandeerd. Dat was zo geregeld nadat Belgie zich van Nederland had afgescheiden in 1830. Weet u dat nog van de Vaderlandse geschiedenisles op school?

Tijdens de Duitse opmars door Belgie, kwam het Duitse leger voor de fortengordel rond Luik. Dat was een formidabele hindernis. Maar daar hadden de Duitsers een effectief wapen voor: de Dikke Bertha. Dat was een enorme houwitser (geen kanon), geproduceerd bij de bekende staalfabrikant Krupp, waarmee granaten met een doorsnee van 42 centimeter tot circa 10 a 12 kilometer ver werden afgeschoten naar grote hoogte, waarna ze met een enorme snelheid naar beneden kwamen en zich diep in de grond boorden voor ze ontploften. Op die manier werden een voor een de forten rond Luik kapotgebeukt, waarna de stad Luik zich na 3 dagen strijd overgaf. Daarna rukte het Duitse leger verder op door Belgie en maakte de grote zwaai in zuidelijke richting, Frankrijk in.
Onderwijl leefde bij de Duitse soldaten een grote angst voor franc-tireurs (verzetslui en partizanen achter de linies die de Duitsers vanuit hinderlagen beschoten). Dat was het Duitse leger in 1870 ook overkomen, toen het Pruissisch-Duitse leger Frankrijk binnenviel na de provocaties van keizer Napoleon III. Uit angst voor aanslagen door Belgische franc-tireurs (die er in 1914 niet waren) werden gedurende de Duitse veldtocht door Belgie bij het minste geringste veel Belgen opgepakt en gelijk standrechtelijk ge-executeerd. Daarmee bezorgde Duitsland zichzelf een slechte naam die door de Britse propagandamachine enthousiast werd uitgebuit onder het motto : "de barbaarse Hunnen zijn terug!".
Als gevolg daarvan sloeg een groot deel van de Belgische bevolking massaal op de vlucht. Circa 145.000 Belgen vluchtten in noordelijke richting, naar Nederland. Daar werd de vluchtelingenstroom zo goed en zo kwaad als dat ging opgevangen en werden de Belgische burgers in vluchtelingenkampen ondergebracht. Zo verrezen er rond Amersfoort diverse Belgische Dorpen waar rond 20.000 Belgische vluchtelingen werden gehuisvest. De Belgische militairen werden in aparte krijgsgevangenkampen opgesloten, onder andere bij Harderwijk en in het Gaasterland. Dat hoorde nu eenmaal zo volgens het oorlogsrecht, dat sinds 1863 in de loop der jaren bij verdrag was afgesproken in Geneve en Den Haag.

Onderwijl rukte een deel van het Duitse leger op naar Antwerpen. Dat werd verdedigd door het Belgische leger en een legertje Britse matrozen onder bevel van Winston Churchill. Inderdaad, de bekende; hij arriveerde pas op 4 oktober, toen het eigenlijk al te laat was. Ook Antwerpen met zijn ring van forten werd vanaf 28 september 1914 omsingeld en met Dikke Bertha's beschoten door de Duitsers. Het kanongebulder was helemaal te horen tot in het zuiden van Nederland, zelfs tot in Rotterdam. Na enkele weken beschietingen gaf de stad zich op 10 oktober 1914 over. Het Belgische leger wist voortijdig uit Antwerpen te ontsnappen en trok zich terug achter het riviertje de Yser. Churchill wist ook te ontsnappen en naar Engeland te ontkomen. En de 1200 Britse matrozen vluchtten de grens over, naar Nederland. Daar werden ze per trein via Leeuwarden naar Groningen vervoerd en daar in een krijgsgevangenkamp opgesloten. Dat werd in Groningen bekend als de Engelse Kamp. De plek waar dat kamp lag, was achter de huidige Mesdagkliniek die aan de Hereweg staat. Er is daar tegenwoordig een straat die om die reden Engelse Kamp heet. En er staat een monumentje dat eraan herinnert. Althans. Het herinnert eigenlijk aan de oprichting van een vrijmetselaarsloge in 1915 in dat Engelse Kamp. Dat monumentje ziet u op de hieronder staande foto. Het is in alle opzichten een typisch Vrijmetselaars-monument: een blok steen dat aan een kant onbewerkt is en aan de andere kant al bewerkt en glad gemaakt is. Op de koperen plaat staat een tekst met uitleg over de oprichting van die vrijmetselaarsloge in het Engelse Kamp. Dit monumentje staat aan de achterkant van het Sterrebos. Niet aan de voorkant aan de Hereweg. In de verte ziet u op de foto een gebouw dat bij de Mesdagkliniek hoort.

Onderwijl viel het Duitse leger Noord-Frankrijk binnen en rukte ver op tot over de rivier de Marne en bedreigde de Franse hoofdstad Parijs. Toen werden de Duitse communicatielijnen te lang en het uitgestrekte oorlogstheater te onoverzichtelijk. Aan Franse kant was het precies andersom. De communicatielijnen werden steeds korter en het slagveld voor de Fransen juist overzichtelijker. Dat gaf de Fransen de kans om hun strijdtroepen te reorganiseren en de Duitsers tot stoppen te krijgen. Dat was de slag aan de Marne die 3 dagen heeft geduurd. Toen was het voor de Duitsers duidelijk: het Von Schlieffenplan was mislukt. Daarna trokken ze zich terug en groeven zich in op strategische locaties in het achterland dat ze al veroverd hadden; ze hadden het voor het uitkiezen. Daarna trad de verstarring aan het Westfront in en begon de zinloze loopgravenoorlog. Vanaf toen was er geen nieuws meer van het Westfront.

Op 3 juni 2014 ben ik in Groningen in het Scheepvaartmuseum geweest. Daar was een interessante tentoonstelling over het Engelse Kamp, gelegen achter de Mesdagkliniek. Er hingen veel foto's van de matrozen die zich op hun manier vermaakten met houtsnijwerk en tuinieren. En ook met optredens. Er was een groepje als clowns verklede matrozen die regelmatig optredens gaven in theaters in geheel Nederland. Zij staan sindsdien bekend als de Timbertown Follies. De tentoonstelling duurt nog tot 6 juli 2014.

Op 25 mei 2014 ben ik in Amersfoort geweest. In de bossen zuidelijk van Amersfoort staat namelijk het Belgenmonument. Daar heb ik de 3 hierboven staande foto's gemaakt. Het hele complex omvat een gebouw met 3 torens boven op de Amersfoortse heuvel, gelegen in de bossen zuidelijk van Amersfoort, met halverwege de heuvel een muur met een paar banken ervoor. Het tussengelegen stuk groen had een mooie tuin moeten wezen, maar zoals op de middelste foto te zien is, valt dat tegen. In 1916 besloten de Belgische vluchtelingen die in de hierboven reeds genoemde Belgische dorpen rond Amersfoort verbleven, een monument te bouwen voor de Nederlanders als dank voor hun gastvrije opvang gedurende de Grote Wereldoorlog. Dat is dit monument geworden waar ik de hierboven staande 3 foto's heb gemaakt. Binnenkort is er een tentoonstelling in het Museum Flehite in Amersfoort over de Belgische vluchtelingen en dorpen. Die begint op 28 september 2014 en duurt tot 4 januari 2015.

Historisch: 100 jaar geleden brak de Eerste Wereldoorlog uit

Inderdaad, ge-interesseerde bloglezers,

Binnenkort is het 100 jaar geleden dat de Eerste Wereldoorlog uitbrak. Als beginpunt wordt altijd genomen de bekende moord op aartshertog Franz Ferdinand von Habsburg (1863-1914) en zijn echtgenote Sophia Chotek (1868-1914) in Serajevo. Om precies te zijn: die moord vond plaats op 28 juni 1914, Sint Vitusdag. Dat is nu 100 jaar geleden. Voor de Serven is de Sint Vitusdag nu nog steeds een buitengewoon belangrijke datum. Niet alleen vanwege deze moord sinds 1914, maar vooral omdat op die dag in het jaar 1389 de slag op de Kosovo-vlakte plaatsvond tussen de Turken en de Serven. De Serven verloren, en dat zit ze nu nog hoog. Ik herinner me nog dat die veldslag in 1989 grootschalig werd herdacht door de Serven in Kosovo. Dat maakte toen nog deel uit van Servie. Al was dat een verhaal apart, die veldslag in 1389 was de reden dat deze datum in 1914 buitengewoon gevoelig lag voor de Serven in Bosnie, dat toen nog deel uitmaakte van de Dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije. De Serven in Bosnie en Servie vatten dat staatsbezoek van aartshertog Franz Ferdinand aan Serajevo in 1914 daarom op als een provocatie.

Al sinds circa 1975 ben ik zeer ge-interesseerd in de Eerste Wereldoorlog. Er was toen nog zeer, zeer weinig informatie in Nederland over die oorlog te vinden. Over de Tweede Wereldoorlog was toen al vele malen meer informatie te vinden in boeken en tijdschriften, films en documentaires. Dat krijg je als gevolg van het feit dat Nederland buiten de gevechten bleef tijdens de Grote Wereldoorlog, maar in de Tweede Wereldoorlog wel werd aangevallen.
In 1984 heb ik een excursie-vakantiereis gemaakt naar Bosnie dat toen nog een deelstaat was van het toenmalige Joegoslavie. Daar heb ik toen de twee hieronder geplaatste foto's gemaakt.

Op de eerste foto ziet u op de voorgrond de Gavrilo Princip-brug over de rivier de Miljacka met aan de overkant het hoekpand waar de aanslag heeft plaatsgevonden. Een idyllische foto, als je de historische achtergrond niet kent. En ook als je de oorlogsgebeurtenissen van de jaren 90 buiten beschouwing laat. Hoeveel van wat u op deze foto uit 1984 ziet, zal in de Joegoslavische burgeroorlog van 1992 tot 1995 zijn verwoest? Op de tweede foto ziet u de plek zelf, gemarkeerd met de zwarte tegel met daarin de schoenafdrukken van de schoenen van Gavrilo Princip (1894-1918). Hij was de moordenaar van aartshertog Franz Ferdinand von Habsburg en Sophia Chotek. Op de muur ziet u in rood een Servische tekst in Cyrillische letters met uitleg over de moord zelf waarin Gavrilo Princip en zijn mede-complottanten als helden worden beschreven. Bovenaan op de foto ziet u de benen en voeten van een groep jongelui met eronder de tekst Mlada Bosna. Dat betekent: Jong Bosnie. Gavrilo Princip was lid van die club, die ijverde voor aansluiting van Bosnie bij Servie. Dat speelde dus toen al tientallen jaren lang, niet pas sinds 1992. Daarnaast was Gavrilo Princip lid van de Crna Ruka, oftewel de Zwarte Hand. Dat was de geheime club die de aanslag had voorbereid.

In het hoekpand zelf is een museum over de aanslag ondergebracht. Daarin werden Gavrilo Princip en zijn mede-complottanten en aanslagplegers - vanuit Servisch oogpunt - duidelijk als helden en verzetsstrijders tegen de Oostenrijkse bezetting van Bosnie vereerd. Het museum bestaat nu nog steeds maar de tentoonstelling is na de Joegoslavische burgeroorlog in de jaren 90 sterk veranderd. De hierboven vermelde tegel met de schoenafdrukken is halverwege de Joegoslavische burgeroorlog door boze Moslims uit het trottoir gelicht en kapotgeslagen. Tegenwoordig worden Franz Ferdinand en zijn echtgenote Sophia Chotek in het museum in het hoekpand als slachtoffers van een wrede terreurdaad neergezet en Gavrilo Princip en de zijnen als boosaardige terroristen. En in de muur is nu een nieuwe steen geplaatst met een heel andere, meer pro-Oostenrijkse tekst dan de hierboven gefotografeerde tekst, in het Bosnisch en het Engels, en in Latijnse letters, waarop tekst en uitleg wordt gegeven over de plek van de aanslag. Het huidige Bosnie wil graag bij de Europese Unie horen en hoopt op deze manier in een goed blaadje te komen bij het huidige Oostenrijk en de rest van Europa. Het is duidelijk: wie maakt de dienst uit op de propaganda-afdeling? De pro-Russische Serven of de pro-Europese Moslims?

Door deze aanslag op 28 juni 1914 werden alle internationale verhoudingen in geheel Europa op scherp gezet en brak een maand later de Eerste Wereldoorlog uit. De gruwelijke gevolgen zijn bekend. Aan het eind kwam Europa anders en vooral zeer ontnuchterd uit de Grote Wereldoorlog dan zoals het er in ging. En zo is de Balkan aan zijn sinistere naam Kruitvat van Europa gekomen.

Degenen die mijn weblog al jaren lang volgen, zullen zich herinneren dat ik al eerder over de Eerste Wereldoorlog heb geblogd. Het waren natuurlijk niet de meest vrolijke artikelen op mijn blogsite. Een kleine opsomming: Op 13 januari 2011 plaatste ik een blogstukje getiteld Leestip over de revolutie die niet doorging, over de Vergissing van Troelstra in november 1918, aan het eind van de Eerste Wereldoorlog. Kort geleden verwees ik daar ook al naar in mijn blogstukje over het Geboortehuis van Troelstra, of niet, van 5 juni 2014. Op 7 november 2012 schreef ik een blogstuk getiteld Dodenherdenking in november. Dat was dus vlak voor de elfde november. Dat is de dag waarop Frankrijk en Belgie en Groot-Brittannie hun doden herdenken. Een heel verschil met Nederland, waar de dodenherdenking altijd op 4 mei wordt gehouden. Op 17 november 2012 plaatste ik een blogstukje met de titel: Internettip Eerste Wereldoorlog. Daarin vermeld ik 6 internetsites met veel informatieve artikelen over allerlei aspecten (niet alleen militair, maar ook sociaal, mentaal, cultureel, medisch, economisch, industrieel en wetenschappelijk) van de hele Grote Wereldoorlog. Op 25 juni 2013 (vlak voor Sint Vitusdag!) plaatste ik een blogstuk getiteld Leestip Eerste Wereldoorlog. Dat was een bespreking van een zeer interessant en informatief boek over hoe het werkelijk zat met de oorzaken van de Grote Wereldoorlog in 1914. En dat is duidelijk heel anders dan wat ons sinds jaar en dag wordt verteld: niet Duitsland was schuldig aan de Grote Wereldoorlog, maar Frankrijk. En op 7 juli 2013 plaatste ik een verbijsterend blogstuk getiteld Chemische oorlogvoering in 1915 dank zij Joods vernuft. Als u dit stukje gelezen hebt, snapt u werkelijk niet meer waarop Hitler zijn beweringen baseerde dat de Joden op de ondergang van Duitsland uit zouden zijn.
Om u eens goed te informeren over dit conflict zijn deze boeken en internetsites een aanrader. Maar om u hiermee nou veel leesplezier toe te wensen?

Nog een paar laatste opmerkingen:
1: In de wintermaanden van 1984 werden in Serajevo de Olympische Winterspelen georganiseerd. In de jaren 90 vonden in Joegoslavie de Olympische Oorlogsspelen plaats, ieder jaar wegens "knallend succes" geprolongeerd.
2: In Leeuwarden staat nog altijd de scheef gezakte en krom gebouwde Oldehove. Ieder jaar kunnen toeristen de toren beklimmen en genieten van het uitzicht over Leeuwarden en het omringende platteland. De kerk die ooit naast de Oldehove heeft gestaan, was de Sint Vituskerk. En nee, Leeuwarden heeft niks met Kosovo te maken.
3: In de wikipedia kunt u meer lezen over de aanslag in Serajevo van 28 juni 1914 onder het lemma: Moord op Frans Ferdinand van Oostenrijk.

Chemische oorlogvoering in 1915 dank zij Joods vernuft

Hallo ge-interesseerde bloglezers,

Kort geleden plaatste Gert-Jan Hermus een blogstukje over zijn bezoek met zijn gezin aan kamp Westerbork. Het riep veel vragen op bij zijn kinderen, maar bracht hen ook tot het besef dat dit een verschrikkelijke tragedie is geweest. Ik vind het alleen maar verbijsterend dat iemand als Adolf Hitler zo vol blinde Jodenhaat zat dat hij daarom miljoenen Joden liet uitroeien. Ik kan er geen begrip voor opbrengen hoe iemand zulke zieke idee-en kon rondbazuinen en ten uitvoer brengen.

In juni 1939 startte propagandaminister Goebbels (in verband met de aanstaande oorlog tegen Polen in september 1939) een propagandacampagne om de Joden met verwijzing naar de Eerste Wereldoorlog weer eens zwart te maken als lafaards. Al snel kwamen er reacties uit het Duitse volk, onder andere van Duits-Joodse veteranen waaruit het tegendeel bleek. Ook verscheidene Duitse veteranen herinnerden zich juist dat veel Duitse Joden vanaf 1914 enthousiast schouder aan schouder hadden meegevochten met Duitse soldaten in de loopgraven aan het Westfront. Velen waren gesneuveld. Daarom mislukte om die reden deze haatcampagne van Goebbels.
Nog een opvallend detail: het was een Duitse Jood die als piloot boven het Westfront had gevlogen en gevochten en die zijn vliegtuig met een opvallend symbool had opgesierd: een hakenkruis. Dat was tijdens de Eerste Wereldoorlog nog een volstrekt onschuldig symbool dat nog niet de sinistere betekenis had die het door Hitler had gekregen. Kortom, Duitse Joden tijdens de Eerste Wereldoorlog laf? Er waren juist velen heldhaftig gesneuveld voor volk en vaderland. En een aantal anderen die het overleefden, hadden opvallend hoge onderscheidingen gekregen, niet alleen het IJzeren Kruis, maar ook de Pour le Merite (ook bekend als de Blauwe Max). Kortom, met de Duitse Joden was niks mis. Ze hadden dapper meegevochten in de loopgraven zij aan zij met de Duitse soldaten. Daarom voelden de Joden in Duitsland zich na afloop van de grote Wereldoorlog geheel geaccepteerd en volledig ge-integreerd als Duits staatsburger. Een aantal van hen waren om die reden zelfs van geloof veranderd; ze waren Protestants of Rooms-Katholiek geworden en hadden hun Joodse geloof vaarwel gezegd. Dat gold ook voor de chemicus die ik verderop zal bespreken. Maar toen Hitler in 1933 aan de macht kwam werden de Joden toch weer apart gezet, gediscrimineerd, bestolen, het land uitgejaagd en uiteindelijk massaal vermoord.
Zie u al enige parallellen met de Moslims sinds 11 september 2001? Goed ge-integreerde Turken en Marokkanen en hun nakomelingen die hier in Nederland als gastarbeider zijn komen werken, maar die vanwege hun geloof alsnog apart gezet en gediscrimineerd worden door een geblondeerde (!) schreeuwlelijk uit Limburg.

Nog een wonderlijk en vooral duister verhaal: op 22 april 1915 voerden de Duitsers noordelijk van Ieperen voor het eerst op grote schaal een succesvolle aanval op het Franse leger uit met giftig chloorgas. Die aanval was zo'n overdonderend groot succes dat het front open lag en de Duitsers zo konden opmarcheren naar Parijs..   Als ze genoeg troepen tot hun beschikking hadden gehad. Maar die hadden ze niet. Vlug voerden ze troepen uit andere frontsectoren aan voor hun opmars naar Parijs. De Fransen waren natuurlijk snel ge-alarmeerd door de verrassingsaanval met gifgas en haalden ook snel troepen van elders om het opengevallen gat in hun verdediging op te vullen. Toen dat aan beide kanten was voltooid, liep het uit op de zoveelste nutteloze slachting. Alweer honderden soldaten voor niets gesneuveld. Nadien is er door alle partijen aan het Westfront vaak gifgas ingezet, maar toen was de verrassing weg. Gifgas werd toen hoogstens een wapen om de tegenstander tijdens een aanval extra te hinderen door ze te dwingen een gasmasker op te zetten, met alle onhandigheden en hinderlijkheden die daar bij hoorden.
Overigens, de Franse en Britse Geallieerden hebben aan het Westfront tot 4 keer zoveel vaker gifgas ingezet dan de Duitsers. Hoe dat kwam? Door de wind. Vanuit Duits oogpunt stond de wind - waaiend vanuit het zuidwesten - vaak verkeerd, maar voor de Geallieerden juist perfect.
Ook opmerkelijk: het was het Franse leger dat al in augustus 1914 als eerste traangas in de strijd tegen het Duitse leger gebruikte. Maar dat was blijkbaar vrij incidenteel en nog niet erg dodelijk, en evenmin grootschalig zoals het Duitse leger dat vanaf 22 april 1915 deed. En - heel merkwaardig -  Frankrijk wordt niet op deze sinistere primeur afgerekend, maar Duitsland wel.

Na de Eerste Wereldoorlog is op de plek van die eerste gifgasaanval op 22 april 1915 bij Steenstrate (een gehucht noordelijk van Ieperen)  een monument geplaatst. Althans, het eerste monument was in 1929 geplaatst en bestond uit een beeldengroep van 3 soldaten die getroffen waren door gifgas; twee waren al dood, de derde greep stikkend naar zijn keel. Tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben de Duitsers in 1941 dat monument opgeblazen. In 1954 werden plannen gemaakt voor een nieuw monument, dat in 1961 werd onthuld. Dat is het "verzoeningskruis" (wat een giller) dat u op de hierboven geplaatste foto ziet. Die heb ik in 2005 gemaakt tijdens mijn reis langs de slagvelden van de beide wereldoorlogen. Daarover heb ik al vaker geblogd, recentelijk nog op 25 juni 2013, met een leestip (twee blogstukjes terug).

Wie was de uitvinder van dit onzichtbare en geniepige gruwelwapen? Dat was Fritz Haber (1868-1934), een Duitse chemicus. Vanaf 1911 was hij benoemd tot directeur van het Kaiser Wilhelm Institut voor chemie en electrochemie. Later ontwikkelde hij meer gifgassen waaronder het zeer giftige fosgeen en het zeer beruchte mosterdgas, die natuurlijk allemaal ook aan het Westfront werden gebruikt. In 1918 heeft deze geleerde de Nobelprijs voor de chemie gekregen. Ondanks de vele protesten erkenden de Geallieerden daarmee min of meer dat zij ook veel te danken hadden aan zijn wetenschappelijke werkzaamheden en ontdekkingen. In 1925 werd Fritz Haber lid van de raad van toezicht van IG-Farben (!). In 1933 was hij nog steeds werkzaam op het Kaiser Wilhelm Institut, toendertijd het belangrijkste wetenschappelijke instituut in Duitsland. Maar helaas, in dat jaar kwam Adolf Hitler aan de macht en toen moest Fritz Haber naar het buitenland vluchten. Hij was Jood. Uiteindelijk is hij in 1934 in Basel overleden. Krankzinnig curieus is dat hij in de voorgaande jaren nog had meegewerkt aan de ontwikkeling van het insectenbestrijdingsmiddel Cyclon B. Als hij wist waar de Nazi's dat voor zouden gaan gebruiken, zou hij verbijsterd zijn. Een aantal van zijn familieleden zijn er jaren later mee vergast in een van Hitlers dodenkampen. Meer over deze man kunt u vinden in de Wikipedia. En meer artikelen over de gasoorlog en Fritz Haber zijn ook te vinden op de site www.wereldoorlog1418.nl .

Overigens vind ik het nogal hypocriet om chemische wapens een meer dan verschrikkelijk wapen te noemen. Alsof het minder erg was dat soldaten met mitrailleurs werden doorzeefd, met mijnen werden opgeblazen, en door kanonskogels en vooral shrapnelgranaten aan stukken werden gereten. De verwondingen van dit soort gebruikelijker wapens waren vaak zo gruwelijk dat de soldaten het vaak niet overleefden. En als ze het overleefden, duurde de doodsstrijd in de lazaretten nog een aantal dagen of weken. En dan heb ik het nog niet gehad over de soldaten met gruwelijk verminkte gezichten. Als ze de oorlog hadden overleefd, konden ze nooit meer terugkeren in de brave burgersamenleving. Ze zagen eruit als monsters van Frankenstein. Neen, erger dan het monster in de vele griezelfilms over professor Frankenstein. In Frankrijk trokken ze zich heel vaak terug op boerderijen ver van de stad en de samenleving vandaan en was er niemand welkom.

Fritz Haber was overduidelijk het tegendeel van alle antisemitische vooroordelen die Hitler in Mein Kampf spuide. Volgens hem waren Joden geen creatievelingen, geen kunstenaars, en kwamen ze ook niet op allerlei creatieve idee-en. Hitler schreef in Mein Kampf dat Joden volgens hem maar na-apers en copieerders waren. De ergste antisemitische opmerkingen van Hitler en zijn Nazi-volgelingen laat ik maar achterwege. Laat het duidelijk zijn dat daar dus niets van klopt. Ongetwijfeld zijn er meer concrete voorbeelden in allerlei archieven te vinden waaruit het tegendeel blijkt van Hitlers lachwekkende en waanzinnige en helaas ook dodelijke antisemitisme.

Leestip Eerste Wereldoorlog

Hallo ge-interesseerde bloglezers,

Binnenkort is het weer de 28-e juni. Dat is een zeer historische datum. Waarschijnlijk is dat in de ons omringende landen en vooral op de Balkan een bekendere datum dan hier in Nederland. Op 28 juni 1914 - nu 99 jaar geleden (!) - vond de moordaanslag te Sarajevo plaats op aartshertog Franz Ferdinand von Habsburg, de Oostenrijkse troonopvolger. Die aanslag leidde een maand later tot de Grote Wereldoorlog, waarin rond de 10 miljoen soldaten sneuvelden, en waardoor de wereld zeer diep ingrijpend veranderde. 5 jaar later - op 28 juni 1919 - werd de Vrede van Versailles getekend. Volgens dat verdrag moest Duitsland niet alleen zijn verlies van de wereldoorlog accepteren, maar ook de schuld voor het ontstaan van dit conflict op zich nemen. En dat laatste is iets, wat Duitsland nooit heeft willen accepteren. En terecht niet. De eerste stappen naar de Grote Wereldoorlog werden gezet in 1893, toen Frankrijk en Rusland een verdrag sloten, waarbij ze afspraken, dat als een van de twee werd aangevallen door een derde macht, dat dan de ander de aangevallene te hulp zou schieten. Met een blik op de kaart van het Europa van  1914 kunt u zien welk land tussen Frankrijk en Rusland in lag en dus de tot aanvallen gedwongen derde macht zou zijn.

Het boek dat ik hier als leestip aanbeveel, heb ik jaren geleden gelezen. Voor mij was het de definitieve ontmaskering van de ware schuldige aan het ontstaan van de Eerste Wereldoorlog.

Andriessen, J.H.J.
De andere waarheid : over het ontstaan van de Eerste Wereldoorlog 1914-1918 / J.H.J. andriessen, met een voorw. van W. Loos . - 3-e geheel herz. dr. - Soesterberg : Aspekt , 2007 . - 402 p. : ill. ; 24 cm.
1-e dr.: Amsterdam : De Bataafsche Leeuw , 1998. - ISBN 978-90-67075-00-8
SISO 927.5

Ik vond het een buitengewoon interessant boek waarin alle ontwikkelingen en gebeurtenissen en crisissen die aan de Eerste Wereldoorlog vooraf waren gegaan door de auteur worden besproken en waarin hij duidelijk maakt dat niet Duitsland schuldig was aan de Eerste Wereldoorlog, maar Frankrijk. En hij beschrijft ook hoe Frankrijk vanwege de verloren oorlog van 1870 en het verlies van Elzass-Lotharingen dorstte naar wraak en daarom in de aanloop naar de Grote Wereldoorlog bondgenoten verzamelde. Niet alleen Rusland (dat eigenlijk weinig belangen had in agressie tegen Duitsland maar des te meer tegen Oostenrijk-Hongarije en Turkije vanwege de Balkan), maar ook Groot-Brittannië (dat zijn eigen redenen had om tegen Duitsland ten strijde te trekken, namelijk bescherming van zijn eigen industrie tegen de nieuwe sterk opgekomen concurrent Duitsland), en ook Italie (dat een dubieuze en verraderlijke rol speelde doordat het ook een bondgenootschap met Duitsland en Oostenrijk-Hongarije had gesloten). En vanaf 1917 ook de Verenigde Staten van Amerika (dat alleen maar meedeed aan Geallieerde kant omdat de USA veel investeringen had uitstaan in Groot-Brittannië en Frankrijk, die de USA kwijt zou zijn als die twee landen de oorlog zouden verliezen).
Dit boek is in 2007 opgenomen in de literatuurlijst voor geschiedenis HAVO/VWO 2008.

Helaas is het zo dat de overwinnaars nu eenmaal de geschiedenisboeken dicteren en zo  geschiedvervalsing plegen. Maar gelukkig zijn er ook kritische historici die achteraf grondig onderzoek doen en tot totaal andere conclusies komen dan wat de winnaars willen horen.

Volgend jaar is het precies 100 jaar geleden dat de Eerste Wereldoorlog is uitgebroken. Er zullen dan veel herdenkingen en manifestaties plaatsvinden in Belgie (Ieperen, Passchendaele, Diksmuide) en Noord-Frankrijk (de Somme, Compiègne, de Chemin-des-Dames, Verdun). En dan kan het geen kwaad om iets meer over dit conflict te weten dan alleen de bekende losse feiten over de stompzinnige strijd aan het Westfront in de loopgraven en het modderige niemandsland. Er zijn in de loop van vele jaren veel boeken over de Eerste Wereldoorlog geschreven; vooral in Frankrijk, Groot-Brittannië en Belgie, maar nauwelijks in Nederland. Al verandert dat gelukkig de laatste jaren in positieve zin.

Mocht u volgend jaar (of dit jaar al) een vakantiereis langs de slagvelden uit de Eerste Wereldoorlog willen maken, dan is deze reisgids een aanrader:

Brants, C.H.
Velden van weleer : reisgids naar de Eerste Wereldoorlog / Chrisje en Kees Brants . - 4-e geheel herz. en uitgebr. dr. -  Amsterdam : Nijgh en Van Ditmar ; Antwerpen : Dedalus , 1995 . - 367 p. : ill. ; 20 cm.
1-e dr.: 1993 . - ISBN 90-388-0289-7
SISO 927.5

De afgelopen jaren zijn er regelmatig herdrukken van deze 2 bovengenoemde boeken uitgekomen, zodat de titelgegevens die ik hierboven heb gepresenteerd niet helemaal overeenkomen met de plaatjes van de betreffende boekomslagen. Het zij zo.

In 2005 heb ik samen met een vriend uit Groningen een grote vakantiereis langs de slagvelden uit de Eerste en Tweede Wereldoorlog gemaakt. Hij was zeer ge-interesseerd in de Tweede Wereldoorlog en ik in de Eerste Wereldoorlog. Hij stelde voor om onze belangstelling voor de beide wereldoorlogen te combineren en een grote reis langs de slagvelden van de beide wereldoorlogen te maken. Dat hebben we dus gedaan. Ik vond het zeer interessant om de slagvelden zelf te zien, en mijn vriend vond het allemaal zeer leerzaam; hij begreep daardoor des te beter hoezeer de beide wereldoorlogen in elkaars verlengde liggen.

Ongetwijfeld zullen enkele bloglezers zich herinneren dat ik al eerder over de Eerste Wereldoorlog heb geblogd. Dat was op 7 november 2012 met een blogstukje getiteld: Dodenherdenking in November, en op 17 november 2012 met een blogstukje getiteld: Internettips Eerste Wereldoorlog, en (enigszins zijdelings) ook op 13 januari 2011 met een blogstukje getiteld: Leestip over de revolutie die niet doorging.

Internettips Eerste Wereldoorlog

Hallo blogvolgers,

Mochten jullie door mijn vorige blogstukje (van 7 november 2012, hier direct onder) over de Wapenstilstand in het bos van Compiegne, ge-interesseerd zijn geraakt in de Eerste Wereldoorlog. Dan heb ik hier een kort lijstje adressen van internetsites over de Eerste Wereldoorlog. Dan kunnen jullie daarop allerlei artikelen nalezen en foto's bekijken en zo zien hoe ongelofelijk stompzinnig die oorlog was.

www.wereldoorlog1418.nl  een Nederlandstalige site van een Groningse leraar geschiedenis. Die had hij opgezet omdat hij ge-intrigeerd was geraakt door het Engelse Kamp, een krijgsgevangenkamp achter het Sterrenbos vlak bij de Mesdagkliniek, waar Britse militairen tijdens de Eerste Wereldoorlog werden vastgezet door de Nederlandse overheid. Nederland was toen nog neutraal.
Er staan zeer veel artikelen op over allerlei onderwerpen over de Grote Wereldoorlog, over de gebruikte wapens (zoals gifgas, tanks, het Parijse kanon, etc.), en over de invloed van het conflict op sociaal, economisch en industrieel vlak. Daarnaast is er van tijd tot tijd aanvullend nieuws over recente herdenkingen of vondsten met betrekking tot de Eerste Wereldoorlog. Verder staat er op deze site een boekenlijst die regelmatig wordt aangevuld met nieuwe titels. Daarop staat natuurlijk de bekende klassieke roman van Remarque "Van het Westelijk Front geen nieuws" (inclusief de beide verfilmingen uit 1930 en 1978), maar ook vele andere minder bekende romans en films. En ook allerlei informatieve boeken over de strijd aan het front, dagboeken van verpleegsters in de lazaretten achter het front, enzovoorts. Verder staan er diverse verzamelingen foto's op deze site waar je niet zo vrolijk van wordt.

www.greatwar.nl een Engelstalige site met veel zeer interessante Engelstalige en enkele Nederlandstalige artikelen erop. Bijvoorbeeld over de Armeense genocide in 1915; een kwestie die in Turkije nu nog steeds uiterst gevoelig ligt. En een artikel over de Ieren die gedurende de Wereldoorlog aan Britse kant hadden meegevochten, met daarbij de vraag of het nou verraders van de Ierse zaak waren, of dat ze hoopten op die manier beloond te worden met zelfbestuur voor Ierland. Verder een artikel over de oorlogservaringen van de bekende fantasy-schrijver J.R.R Tolkien. En ook een artikel over hoe het toch komt dat Remarque en Hitler die (weliswaar niet tegelijk) in dezelfde Vlaamse frontsector hadden gevochten, maar zich na de Grote Wereldoorlog zo enorm verschillend hebben ontwikkeld. Inclusief veel foto's die je de rillingen bezorgen.

www.firstworldwar.com nog een Engelstalige site. In dit geval een encyclopedie over de hele Eerste Wereldoorlog, met artikelen over aanloop naar de Wereldoorlog, de strijd te land, ter zee en in de lucht, de gebruikte wapens, etc. En verder artikelen over allerlei zaken en bekende personen waaronder de verschillende generaals en staatshoofden, en een onbelangrijk lijkend korporaaltje ( Hitler), en artikelen over allerlei al dan niet geheime internationale verdragen, zoals bijvoorbeeld het Sykes-Picot-verdrag, dat tot op de dag van vandaag diep ingrijpende gevolgen heeft in het Midden-Oosten, maar waar hier in Nederland vrijwel niemand iets van af weet.

www.wo1.be  een Nederlandstalige site over de Eerste Wereldoorlog in Vlaanderen, Belgie. Met natuurlijk veel aandacht voor de afgrijselijke strijd rond Yeperen. En ook met veel foto's. Ook van de meest recente herdenking van 11 november 2012 bij de Menenpoort te Yeperen. Op de wanden van die poort staan meer dan 50.000 namen uitgehouwen van soldaten uit het hele Britse imperium (inclusief kolonien) die gedurende die 4 jaren strijd aan het Westfront zijn verdwenen en dus waarschijnlijk zijn gesneuveld en van wie hun lijken niets meer is teruggevonden, of alleen niet te identificeren delen.

www.verdun.nl  weer een Nederlandstalige site over de niet minder afgrijselijke strijd bij Verdun, waar in 10 maanden tijd bijna 1 miljoen soldaten (Fransen en Duitsers) zijn omgekomen. Beschaving? Het is eerder toenmalige hightech-vernietigingsdrang. Deze site is opgezet door een museum in Alkmaar over de slag bij Verdun. Overigens, ik herinner mij dat er in Schagen ook een museum is (gevestigd in een voormalige kasteeltoren), maar dan over de slag aan de Somme, waar vooral veel Britse militairen bij massa's sneuvelden. De kreet "voetbal is oorlog" kreeg daar in juli 1916 een wel zeer sinistere betekenis.

http://eerstewereldoorlog.startpagina.nl  een overzichtspaginea met allerlei internetsites over de Eerste Wereldoorlog bijeen verzameld, voor degeen die er nog niet genoeg van heeft gekregen. Lijkt me overigens nogal stug.

Dodenherdenking in november

Hallo ge-interesseerde bloglezers,

Komende zondag 11 november is het weer zover. Neen, ik heb het niet over dat kinderfeestje rond Sint Martinus. En ik bedoel ook niet de aftrap naar het carnaval voor volgend jaar in februari. Neen, ik bedoel de Dodenherdenking, ook wel bekend als Wapenstilstandsdag. Op 11 november 1918 werd om 11 uur 's ochtends in een treinwagon in het bos van Compiegne de wapenstilstand getekend tussen de Fransen, Britten en Amerikanen enerzijds en de Duitsers anderzijds. Daarmee kwam er een eind aan de Eerste Wereldoorlog. Daarom wordt in Frankrijk, Belgie, Groot-Brittannie, Canada, Australie, Nieuw-Zeeland, en de Verenigde Staten van Amerika de wapenstilstand op deze datum herdacht, inclusief de circa 10 miljoen doden die in de Eerste Wereldoorlog zijn gevallen.
Als je regelmatig naar de BBC-zenders kijkt, zie je daar op die zenders dat de tv-presentatoren, nieuwslezers, politici en vele anderen - eigenlijk bijna iedere Brit, maar ook Canadees, Australier, Nieuw-Zeelander, etc -  vanaf 1 november tot aan de herdenking op 11 november een poppy opgespeld heeft op zijn kleren. De poppy oftewel de klaproos was tijdens de Eerste Wereldoorlog de bloem die altijd als eerste bloeide op de slagvelden, nadat die door de vele artilleriebeschietingen totaal waren omgewoeld. Vandaar dat die bloem het symbool werd. Dat wordt ook aangehaald in het beroemde gedicht van de legerarts John MacCrae, met de beginregel: In Flanders Fields, de poppies blow, between the crosses, row on row.

Komende zondag 11 november 2012 vinden er dus verschillende herdenkingen plaats. In Belgie bij het graf van de Onbekende Soldaat voor de Congreszuil in Brussel, in Frankrijk bij het graf van de Onbekende Soldaat onder de Arc de Triomphe, en in Groot-Brittannie bij de Cenotaaf (monument annex grafkist zonder lijk) midden op de Whitehall te Londen.  En daarnaast zijn er ook herdenkingen in Canada, Australie, en andere landen die (aan Geallieerde zijde) hebben meegevochten. En natuurlijk beginnen al die herdenkingen om 11 uur 's ochtends, het moment waarop op die 11-de november 1918 de Wapenstilstand werd getekend in het bos van Compiegne.

Op de foto hier onder ziet u het bos van Compiegne. Midden op de foto ziet u de betonplaat met er omheen die lage paaltjes met elkaar verbonden door een ketting. Dat is de plek waar op 11 november 1918 de treinwagon stond waar om 11 uur die ochtend de wapenstilstand werd getekend. Voor Frankrijk bijkans dus een heilige plek, waar de vijand Duitsland zich gewonnen moest geven. Dat kwam indertijd al niet lekker aan bij de Duitsers. Maar de vrede die een jaar later op 28 juni 1919 in Versailles werd getekend, was zo mogelijk nog vernederender voor Duitsland. En eigelijk ook schandalig, want Duitsland kreeg de schuld van de hele Wereldoorlog, terwijl het niks te maken had gehad met die moordaanslag op de Oostenrijkse (!) troonopvolger in Sarajevo op 28 juni 1914. Niks. Geen wonder dat er 20 jaar later een Tweede Wereldoorlog begon waarin Duitsland in 6 weken tijd - precies zoals generaal von Schlieffen het in 1906 in zijn roemruchte plan al had uitgedokterd - Frankrijk wist te verslaan en zich op 22 juni 1940 met een nieuw overgave-verdrag wreekte op Frankrijk, die ook werd getekend op precies diezelfde plek, in precies dezelfde treinwagon.
Op de achtergrond staat tussen de witte vlaggemasten, op een hoge sokkel het standbeeld van generaal Foch. Hij kijkt trots voor zich uit omdat hij Duitsland op de knie-en had weten te krijgen. Daar moeten heel wat kanttekeningen bij worden geplaatst. Dat had Frankrijk namelijk absoluut niet alleen voor elkaar gekregen; daarvoor had het de hulp nodig van de bondgenoten Rusland (tot aan de revolutie in 1917), en Groot-Brittannie, en de Verenigde Staten van Amerika (vanaf 1917). Verder was het zo dat Frankrijk in 1918 volstrekt oorlogsmoe was. Evenals Groot-Brittannie. En ook Duitsland begon de grens van zijn uithoudingsvermogen te naderen.

Nederland was neutraal gebleven gedurende de Eerste Wereldoorlog. Daarom kreeg dat conflict in Nederland in later jaren erg weinig aandacht. En dat terwijl de impact van dit conflict werkelijk gigantisch is geweest; veel groter dan de impact van de Tweede Wereldoorlog. Ik herinner mij wel dat je in de jaren 70 in Nederland vrijwel niks geen boek of andere informatie over de Eerste Wereldoorlog kon vinden. Pas sinds de laatste jaren komt er wat meer aandacht in Nederland voor dit wereldwijd uitgevochten conflict. Zeker nu de herdenkingen naderen, omdat het binnenkort 100 jaar geleden is dat de Eerste Wereldoorlog uitbrak.

De hier boven staande foto van de plek waar de treinwagon in het bos van Compiegne heeft gestaan op 11 november 1918, heb ik gemaakt in juni 2005. Toen heb ik samen met mijn vriend uit Groningen een grote vakantiereis gemaakt langs de slagvelden van de Eerste en Tweede Wereldoorlog in Belgie en Noord-Frankrijk. Hij was zeer ge-interesseerd in de Tweede Wereldoorlog, ik in de Eerste Wereldoorlog. Hij had voorgesteld om deze reis langs de slagvelden van de beide wereldoorlogen te maken en ik ging er mee akkoord. Het was een zeer leerzame reis, eigenlijk vooral een studiereis.